کد خبر: 2408

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۰۳/۲۲ - ۷:۳۰

صبح شادگان می دهد؛

شبکه های اجتماعی بلای جان خانواده ها/فیلترینگ هوشمند دیگر جواب نمی دهد

گسترش شبکه‌های اجتماعی مانند هر نوآورى دیگری به ایجاد دگرگونی هایی در جنبه ‏هاى گوناگون زندگى انجامیده و در کنار دستاوردهاى انکارناپذیر مثبت، پیامدهای ناخوشایندی نیز به همراه داشته است.

به گزارش صبح شادگان انسان موجودی اجتماعی است که در تعامل و برقراری ارتباط با محیط اطراف خود است که این برقراری ارتباط با دیگران ریشه در نیاز ذاتی او به ارتباطات اجتماعی دارد.با تغییر و تحول در وسایل ارتباطی در گذر زمان شکل ارتباطات افراد نیز تغییر کرده و هر روز این شیوه‌های جدید موجب تسهیل ارتباط آن‌ها شده است.

در گذشته نه چندان دور ارتباطات به صورت چهره به چهره و رو در رو بود که خود موجب برقراری تعامل صمیمانه بین فرد، گروه و یا اجتماع بزرگتر آن‌ها می‌شد اما بعد از اختراع وسایل ارتباطی نوین مثل تلفن، تلگراف، رسانه‌هایی مثل تلویزیون و اینترنت گستره روابط چهره به چهره تغییر کرده و افراد به صورت غیر حضوری و به وسیله این قبیل وسایل ارتباطی به راحتی با یکدیگر ارتباط برقرار می‌کنند.

گسترش شبکه‌های اجتماعی مانند هر نوآورى دیگری به ایجاد دگرگونی هایی در جنبه ‏هاى گوناگون زندگى انجامیده و در کنار دستاوردهاى انکارناپذیر مثبت، پیامدهای ناخوشایندی نیز به همراه داشته است.

اغلب افرادی که عضو شبکه‌های مختلف اجتماعی هستند ساعت‌های بسیاری از وقت خود را صرف چت کردن و مکالمه با دیگران می‌کنند.

این فضاها به دلیل اینکه موجب برقراری آزادانه روابط فرد با دیگران و دوستی با افراد ناشناس می‌شوند با خود تبعات جبران ناپذیری اجتماعی از جمله نابودی یک سری ارزش‌ها و هنجارهای اجتماعی حاکم بر خانواده‌ها و جامعه را به همراه می‌آورند.

در حقیقت شبکه‌های اجتماعی حقیقی تاریخچه ای به قدمت تاریخ داشته و انسان بر اساس طبیعت اجتماعی خویش در هر فضایی،از شبکه ارتباطی خاص خود برخورداربوده است. با شکل گیری دنیای مجازی به موازات دنیای حقیقی، ظرفیت‌های ویژه و حجم اطلاعات غیر قابل تصوری که در آن مبادله می شود و همچنین سیاست‌های خاص موسسان آن، جامعه جهانی برای عضویت در دنیای مجازی ترغیب و به تدریج حضور در دنیای مجازی به یکی از نیازهای اساسی افراد تبدیل شد چنانکه در حال حاضر بیش از یک پنجم جمعیت جهان از کاربران شبکه‌های اجتماعی هستند.

بر اساس مطالعات جامعه شناسی و روان شناسی می توان گفت که به طور میانگین در جامعه ما هر فردی حدود ۵ ساعت از زمان خودش را در این شبکه‌ها طی می‌کند و بسیاری از افراد این شبکه‌ها را فضای جدیدی برای  معرفی خود ایده آل خویش و کسب نوازش‌های روانی و عاطفی می‌دانند. با سر زدن به اینستاگرام، فیس‌بوک، لینکداین، تلگرام و… می‌توان بسیاری از  عکس ها، جملات و  رفتارهای اجتماعی را دید که جای تأمل و تعمق دارد. بسیاری از افراد جامعه ما، خانواده ها، بویژه جوانان و زوجین نیز به دلیل در دسترس بودن این شبکه ها، هیجان، تأیید طلبی و نوازش مثبت گرفتن، در معرض دید بودن و میل به دیده شدن و جلب توجه در این شبکه‌ها را جایگزین فضای واقعی زندگی شان کرده‌اند. برخی از همین افراد و زوج‌ها به دلیل نداشتن سپر روانی و  توانمندی‌های روان شناختی و عاطفی، دچار مشکلات زیادی می‌شوند و همان فضا یا فردی که زمانی آن را منبع آرامش می‌دانستند براحتی تبدیل به بلای جان آنها و زندگی شان می‌شود.  این افراد بیشتر زمان شان را در این شبکه می‌گذرانند، دوستی‌های رنگارنگ را در این  گروه‌ها تجربه می‌کنند و بسیاری اوقات با حضور در گروه‌ها و به اشتراک گذاری مطالبی که حتی نمی‌دانند مستند هست یا نه وارد ارتباطات مجازی می‌شوند که بعد از مدتی تبدیل به  یک باتلاق ارتباطی منفی می‌شود. به دلیل بحران عزت نفسی که در بخشی از جامعه ایرانی بروز یافته است شاهد رفتارهای افراطی و تفریطی در شبکه‌های اجتماعی هستیم.

با یک گشت و گذاری در شبکه های اجتماعی و سایت های خبری به یک سری اخبار تأمل برانگیزی بر میخوریم.اخباری از جنس خودکشی.خودکشی هایی که جامعه شناسان و روانشناسان عوامل آن را شبکه های اجتماعی می دانند.

شبکه های اجتماعی زمینه ساز انواع جرم ها هستند

غفور شیخی، جامعه شناس و مدرس دانشگاه در خصوص تأثیر شبکه های اجتماعی بر افزایش خودکشی به ویژه در جوانان و نوجوانان می گوید:اگر چه شبکه های اجتماعی علت مستقیم برای خودکشی جوانان نیستند اما بستر لازم برای این اقدام را فراهم می‌کنند.

وی معتقد است دانش آموزی که زمینه های لازم برای خودکشی در آن به وجود می آید، به خاطر وجود اطلاعات درست و غلط در شبکه های اجتماعی، انگیزه برای خودکشی در آن تقویت شده و در نهایت دست خودکشی می‌زند.

این جامعه شناس ضمن هشدار نسبت به اطلاعات ناصحیحی که در قالب های مختلف در شبکه های اجتماعی دست به دست می شود گفته است که جوانان و نوجوانانی که نمی توانند اطلاعات مفید و سودمند برای خود را تشخیص بدهند، محتواهایی را در این شبکه ها دریافت می کنند که نا امیدی آنها را بیشتر کرده و در نهایت حالت های شک و تردید را در وی تشدید می کند.

شیخی معتقد است همانگونه که خانواده ها بر روی خوراک و پوشاک فرزندان خود نظارت دارند، باید بر روی خوراک فکری آنها نیز نظارت کنند و نباید به راحتی امکان استفاده از محتواهای نامناسب را در اختیار فرزندان خود قرار بدهند.

وی در ادامه تصریح  می کند و می گوید شبکه های اجتماعی در حقیقت امروز زمینه ساز و فراهم کننده بستر لازم برای انواع جرم ها نظیر، خودکشی، قتل، خیانت، معضلات اخلاقی، سست شدن بنیان خانواده ها و … هستند.

مریم رامشت،روانشناس در این باره معتقد است که شبکه‌های اینترنتی موجود از جوامع دیگر وارد جامعه ما شده است و تفاوت فرهنگی فاحشی با جامعه ما از لحاظ سنت و مذهب دارد و آثار این تفاوت فرهنگی دور شدن جوان‌های ما از محیط خانواده، فرهنگ اصیل ایرانی و بی‌تفاوتی نسبت به مذهب و مسائل دینی است.

امروز با وارد شدن وسایل ارتباط جمعی جدید در کانون خانواده‌ها صداقت، سلامت روحی از بین رفته است

مریم رامشت آسیب‌هایی را که شبکه‌های ارتباط جمعی از جمله وایبر، واتس‌آپ و وی‌چت روی زندگی زوج‌های جوان می‌گذارد بسیار مخرب می‌داند و معتقد است در گذشته بحث ارزش خانواده و صیانت از محیط خانه بسیار مهم و اساسی بود اما امروز با وارد شدن وسایل ارتباط جمعی جدید در کانون خانواده‌ها صداقت، سلامت روحی و جسمی، وفاداری و اعتماد متقابل از بین رفته است و کانون خانواده را دچار مشکل کرده است.

این روانشناس،دور شدن اعضای خانواده از هم را معضل بزرگ دیگری در این باره می‌داند و می گوید که اعضای خانواده هر کدام درگیر شبکه‌های اینترنتی و ماهواره‌ای شده‌اند به طوری که حتی این مشغولیت در خیابان‌ها نیز بسیار مشهود است،افراد در خیابان هر کدام تلفن همراهی در دست دارند که می‌تواند وارد شبکه‌های اینترنتی شوند،با افراد گوناگون چت کنند و باعث اذیت و آزار دیگران با فرستادن پیام‌های منافی عفت عمومی شوند.

روابطی که با شبکه‌های اجتماعی نابود می شوند

ظهور پدیده نوپا همچون شبکه های اجتماعی پایه ی بسیاری از شک و بددلی ها و خیانت ها را بین زوج های جوان بنیان نهاده است و همان اندازه که استفاده از تکنولوژی روز دنیا می تواند در پیشرفت سطح آگاهی و زندگی افراد مفید باشد، عدم شناخت و استفاده نا صحیح از این تکنولوژی عامل فروپاشی روابط و زندگی های آرام می شود.

افسانه نیک راد مشاور خانواده می گوید اگر بخواهیم از دید بدبینانه نگاه کنیم متاسفانه جوانان هنوز به نحوه استفاده از این شبکه های اجتماعی آگاه نیستند و شبکه های اجتماعی موجود راهی را درست کرده که در حال تضعیف بنیان خانواده ها می باشد و ارتباطات فرا زناشویی ایجاد کرده است.

وی معتقد است که ارتباط گرفتن تمام اقشار جامعه از جمله افراد متاهل در فضای مجازی به سهولت صورت می گیرد و باعث شکل گرفتن رابطه عاطفی می گردد و زمان هایی که باید صرف خانواده گردد را برای وقت گذرانی و یا به خاطر وابستگی به این روابط عاطفی زمان خود را با شخصی غیر از خانواده سپری می کنند و پیشروی در این روابط عاطفی مجازی خارج از چارچوب خانواده پایه های زندگی را متزلزل می کند.

نیک راد تنها راه چاره مصون ماندن از آسیب های شبکه های اجتماعی را شناسایی این شبکه ها و معرفی خطرات آن برای جوانان می داند و می گوید:برای جلوگیری از گسترش آسیب های شبکه های اجتماعی می بایست فرهنگ سازی استفاده از این شبکه های اجتماعی توسط رسانه های جمعی افزایش یابد و باید به این موضوع توجه داشته باشیم که از بیان خطرها نترسیم تا جوانانمان آگاهانه از این محیط های مجازی استفاده کنند.

نفوذ به حریم خصوصی؛ اصلی ترین تهدید

منصور صامتی کارشناس فرهنگی معتقد است خطری که همه کاربران شبکه‌های اجتماعی فارغ از سن، جنسیت، تحصیلات، طبقه اجتماعی و ملیت را تهدید می کند نفوذ به حریم خصوصی آنهاست، اگرچه کاربران با نام مستعار و یا هویتی مجازی در این شبکه‌ها حضور یابند باز هم تفاوتی در نفوذ به حریم خصوصی آنها نخواهد بود.

وی می گوید:طبق افشاگری‌های اخیر اسنودن دولت‌هایی نظیر آمریکا به تمام اطلاعات افراد از جمله آدرس ایمیل،تماس‌های کاربران در اسکایپ و … دسترسی دارد که این امر موجب کم رنگ شدن مفهومی به نام حریم خصوصی در فضای مجازی شده است بنابراین اگر هر چیزی را که به ذهنتان می‌رسد در شبکه‌های اجتماعی با دیگر کاربران به اشتراک بگذارید باید بدانید که تنها به دولت‌ها و شبکه‌های اجتماعی کمک کرده‌اید که شما را راحت‌تر به دام بیاندازند.

صامتی تاکید کرد که مدیران و موسسان شبکه‌های اجتماعی بارها در اخبار رسمی نسبت به سیاست‌های دولت آمریکا اظهار وفاداری کرده و اعلام داشتند هرگاه دولت آمریکا به همه و یا بخشی از اطلاعات کاربران نیازمند باشد آن را در اختیار دولت آمریکا قرار می دهند.

با توجه به اظهارات غربی ها حتی اطلاعات کاربران شبکه های اجتماعی هم امنیت ندارند و این را می توان زنگ خطری قلمداد کرد تا عده ای با بصیرت بیشتر در شبکه های پرهیاهوی اجتماعی قدم بگذارند.

خانواده ها مراقب رفتار هویتی فرزندان خود در فضای مجازی باشند

سرهنگ علیرضا آذردرخش رئیس اداره پیشگیری از جرائم سایبری پلیس فتا ناجا معتقد است عدم نظارت صحیح والدین بر فعالیت آنلاین کودکان و نوجوانان و همچنین نظارت بر فعالیت دوستان مجازی فرزندان خود باعث می گردد کودکان و نوجوانان به راحتی در دام مجرمان سایبری بیفتند و به راحتی از آنها سوءاستفاده گردد.

این مقام مسوول دوران بلوغ و احساسات و غرور در نوجوانان را دورانی حساس می داند و می گوید این دوره برخی از نوجوانان با توجه به محدودیت های مالی که دارند در این دوره به دنبال به دست آوردن منابع مالی برای مطرح نمودن خود هستند، لذا دست به هر اقدامی می زنند و بستر فضای سایبر را بسیار مناسب برای کارهای خود می بینند.

رئیس اداره پیشگیری از جرائم سایبری پلیس فتا ناجا تصریح می کند و می گوید متاسفانه نوجوانان جهت اخذ فالو و جلب محبوبیت و مطرح نمودن خود در شبکه های اجتماعی و یا بازیهای آنلاین اقدام به تغییر ظاهری هویت جنسیتی خود در فضای مجازی می کنند و با تهیه عکس جنس مخالف جنسیت حقیقی خود در شبکه های اجتماعی و یا بازیهای گروهی آنلاین و… اقدام به فعالیت می کنند. فعالیتی که جنسیت حقیقی آنها نیست و ادامه این رفتار بر شخصیت روحی و روانی و رفتار آنها تاثیر می گذارد.

سرهنگ آذردرخش برای روشن تر شدن این موضوع بعنوان مثال یک اتفاقی را نقل می کند و می گوید برخی شبکه های اجتماعی و بخصوص بازیهای کامپیوتری و آنلاین مثل کلش آف کلنز،شاهد نوجوان پسری بوده ایم که برای جمع آوری الماس و راه یابی به مراحل بالاتر، خود را به دروغ مونث معرفی نموده و با فریب سایر کاربران در فضای مجازی با دروغ های متعدد نقش یک دختر را بازی می کند که این امر در آینده می تواند بحرانهای روحی و روانی برای این فرد ایجاد مشکل نماید چرا که علی رغم باور عمومی “ناشناخته بودن در فضای مجازی” در حقیقت فضای سایبر فضای صفر و یک بوده و کلیه اقدامات و ردپای کاربران به صورت دیجیتال و مستند باقی می ماند.

آذردرخش هشدار می دهد که برخی کاربران با اهداف شوم و پلید از این کاربر تقاضای ارسال تصاویر غیر اخلاقی و غیره داشتند تا الماس بازی یا شارژ اینترنت به وی ارسال نمایند.

سرهنگ آذردرخش با اشاره به این دست ساده انگاری های نوجوانان در فضای سایبر معتقد است که خانواده ها بایستی با هوشیاری بیشتری مراقب فعالیت آنلاین فرزندان خود باشند حتی اگر این فعالیت حضور در شبکه های اجتماعی یا بازی آنلاین یا افلاین باشد. چرا که تهدیدات فضای سایبر بر علیه کودکان و نوجوانان بی شمار می باشد.
رئیس اداره پیشگیری از جرائم سایبری پلیس فتا ناجا،غفلت از فرزندان در فضای سایبر می تواند مشکلات متعددی را برای فرزندان و خانواده ها فراهم آورد و ضرورت دارد که خانواده ها با افزایش دانش IT(فناوری اطلاعات) و سواد رسانه ای از ایجاد و عمیق تر شدن شکاف بین نسلی جلوگیری نمایند.
وی شکاف نسلی عمیق بین والدین و فرزندان در خصوص فضای سایبر را چالشی دانست که می تواند آینده و سلامت فرزندان را به خطر اندازد.

حال باید از حکایت شبکه های اجتماعی گذشت و نسبت به آسیب های نابودکننده ی آن بی تفاوت شد یا اینکه باید به اندازه ی توان خود در این راه روشنگری کرد و خانواده ها را از آسیب های این دنیای مجازی با خبر کرد.

هشدارهای مکرر مقام معظم رهبری نسبت به آسیب ها و لزوم توجه مسئولان حکایت از این دارد که فضای مجازی بستر گسترش انواع انحرافات و شبهات شده است و دشمن این جبهه را برای حمله هموار و آسان تر دیده است.

حال سوالی پیش می آید که مسئولین کشوری و استانی چاره ای اندیشنده اند یا در خواب غفلت بسر می برند؟

آیا این همه اتفاقات تلخ که اغلب روانشناسان عامل اینها را شبکه های اجتماعی می داند برای به صدا درآوردن زنگ خطر کافی نیست؟

 

 

ارسال دیدگاه